اينك دستورهائى براى درمان زكام مىنويسيم تا از خطرهاى آن در امان باشيد و لا قوة الا بالله . وقتىكه زكام پيدا شد اگر از سببهاى خارجى باشد آن سبب بايد قطع شود و اگر چيزى از بينى مىآيد با آن بازى مكن تا اگر چيزى هست بيايد ، اما اگر آب بينى كم بود و سر ، سنگينى داشته باشد بايد نشوقى « 1 » ( داروئى كه استنشاق مىشود ) كم‌كم به كار ببرند تا اينكه بينى كاملا پاكيزه شود « 2 » و ساير مسائلى را كه خواهيم گفت بايد در نظر داشت . اگر زكام از سببهاى درونى باشد شش چيز را بايد در نظر داشت : اول - اگر علائم غلبه خون در سر باشد نه در بدن فصد قيفال و در حالت عكس فصد باسليق و اگر آن دو باهم باشد خون‌گيرى از اكحل مفيد است . اگر علامات غلبه صفراء يا بلغم و يا سوداء وجود داشته باشد ، بايد تن را از آن پاك كرد و براى صفراء نقوعات مخصوص ( خيسانده‌ها ) و حب الصفراء ، مطبوخ منقّى ، و براى بلغم و سوداء حب دند « 3 » ، ايارجات ، پخته انجير ، سفوف حب النيل و تربد معدنى « 4 » محلول مفيد است براى نرم كردن بينى اگر موادى پائين نيايد طرطر ( درد شراب ) ده گرم با نبات و يا آبى كه گوشت را در آن جوشانده‌اند و امثال آن سودمند مىباشد .

--> ( 1 ) فرق نشوق با سعوط اين است كه نشوق را استنشاق مىكنند و سعوط را در بينى مىچكانند . ف . م ( 2 ) بتجربه رسيده كه استنشاق و غرغره آب نمك گرم رقيق براى بهبودى زكام مفيد است . مترجم ( 3 ) كرچك هندى ف . م ( 4 ) مرحوم مؤلف ( ا ع ) تربد معدنى را همان كالومل يعنى كلمل معروف معرفى كرده‌اند كه كلرور جيوه است . مترجم